Λέμε συχνά «πρώτα βγαίνει η ψυχή του ανθρώπου και μετά το χούι», σαν ο χαρακτήρας μας να είναι κάτι οριστικό και αμετάβλητο. Η ψυχολογία, όμως, δίνει μια πιο σύνθετη απάντηση: ναι, ο άνθρωπος μπορεί να αλλάξει, αλλά δεν αρκεί απλώς να το θέλει. Χρειάζονται κίνητρο, επίγνωση, εξάσκηση και, κυρίως, ανάληψη προσωπικής ευθύνης. Η αλλαγή μπορεί να ξεκινήσει από διαφορετικά σημεία. Μπορούμε να αλλάξουμε τον τρόπο που συμπεριφερόμαστε, τον τρόπο που ερμηνεύουμε όσα συμβαίνουν ή τον τρόπο που σχετιζόμαστε με τα συναισθήματά μας. Μια διαφορετική αντίδραση μπορεί σταδιακά να επηρεάσει τη σκέψη και το συναίσθημα και αντίστροφα. Το δύσκολο είναι ότι συχνά περιμένουμε πρώτα να αλλάξει ο άλλος: ο σύντροφος, ο γονιός, το παιδί, ο συνάδελφος. Όμως ο μόνος άνθρωπος που μπορούμε πραγματικά να αλλάξουμε είναι ο εαυτός μας. Ακριβώς επειδή υπάρχουμε μέσα σε σχέσεις, όταν αλλάζει η δική μας στάση, μπορεί να αλλάξει ολόκληρη η δυναμική ενός συστήματος.
Η σύγχρονη έρευνα δείχνει επίσης ότι η προσωπικότητα δεν είναι απολύτως ακίνητη. Η απλή επιθυμία, βέβαια, δεν αρκεί, η θεραπεία και η συστηματική εξάσκηση νέων τρόπων συμπεριφοράς μπορούν να οδηγήσουν σε μετρήσιμες και πιο σταθερές αλλαγές. Ίσως λοιπόν το πραγματικό ερώτημα δεν είναι «Μπορεί ο άνθρωπος να αλλάξει;», αλλά «Είναι διατεθειμένος να κάνει ό,τι απαιτεί η αλλαγή;» Γιατί το «έτσι είμαι» μπορεί εύκολα να γίνει άλλοθι. Η αλλαγή δεν σημαίνει ότι ξυπνάμε μια μέρα ως κάποιος άλλος. Σημαίνει ότι, μέσα από μικρές διαφορετικές επιλογές που επαναλαμβάνονται, πλησιάζουμε περισσότερο σε αυτόν που θέλουμε να είμαστε και ίσως τελικά το χούι να μη φεύγει τόσο εύκολα. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να συνεχίσουμε να ζούμε με τον ίδιο τρόπο.
Το πλήρες άρθρο έχει δημοσιευτεί αρχικά στην Πύλη Ψυχολογίας – Psychology.gr.